Zanieczyszczenia wpływają na nasze zdrowie i życie. Warto dlatego przyjrzeć się im bliżej. Tym zajmuje się między innymi ochrona środowiska, której celem jest nie tylko zapobieganie, ale również naprawa wyrządzonych szkód.

Co to jest ochrona środowiska?

Ochrona środowiska oznacza czynności, których zasadniczym celem jest naprawa wyrządzonych szkód oraz ich zapobieganie, zmniejszanie ryzyka ich wystąpienia, zachęcanie do efektywnego wykorzystania zasobów naturalnych, w tym oszczędzanie energii, stosowanie odnawialnych źródeł energii.

Do sposobów ochrony środowiska można zaliczyć:

  • przeciwdziałanie zanieczyszczeniom,

  • kształtowanie środowiska,

  • gospodarowanie zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,

  • recycling – segregowanie odpadów przyczyniające się do ponownego ich użytku.

Rodzaje zanieczyszczeń

Zanieczyszczenia mogą dotykać zarówno gleby, wody, jak i powietrza. Aby wiedzieć, jak im przeciwdziałać warto zastanowić się nad tym, jakie są przyczyny ich powstawania.

Zanieczyszczenia wód

W przypadku zanieczyszczenia wód głównym źródłem ich skażeń, zabrudzeń czy zatruć są bakterie oraz substancje chemiczne, w tym pestycydy, związki powierzchniowo czynne, fenole, metale ciężkie i węglowodory przedostające się do zbiorników wodnych. Zanieczyszczenia te są bardzo szkodliwe dla wód powierzchniowych i stojących, działają toksycznie na wiele organizmów, w tym zwłaszcza na te żyjące w wodzie.

Do zanieczyszczenia wód przyczyniają się również ścieki o pochodzeniu organicznym i nieorganicznym oraz kwaśne deszcze powstające w wyniku wchłaniania przez krople wody zanieczyszczeń gazowych znajdujących się w atmosferze.

Wody naturalne a ich klasy czystości

Wody naturalne w Polsce dzielone są na trzy klasy czystości. Woda należąca do I klasy czystości może być używana do hodowli ryb a po jej uzdatnieniu również do picia. Woda z II klasy czystości nadaje się do użytku w hodowli ryb i zwierząt gospodarstwa domowego, może być także stosowana w celach rekreacyjnych. III klasa czystości wody może być wykorzystywana w celach rolniczych i przemysłowych.

Do ochrony wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniem wykorzystywane są oczyszczalnie ścieków, w których poddawane są one:

  • oczyszczaniu mechanicznemu polegającemu na rozdrobieniu, cedzeniu, filtrowaniu, sedymentacji, wirowaniu i flotacji,

  • oczyszczaniu biologicznemu polegającemu na rozkładzie zanieczyszczeń,

  • procesowi usuwania związków biogennych,

  • procesowi odnawiania – pozyskiwanie wody zdatnej do picia należącej do I klasy czystości.

Zanieczyszczenia gleby

Zanieczyszczenia gruntów wywołane jest głównie związkami chemicznymi, pierwiastkami promieniotwórczymi oraz mikroorganizmami, które znajdują się w glebach w dużych ilościach. Ich obecność przyczynia się do zmiany cech gleby oraz do utrudnienia jej naturalnego i normalnego użytkowania.

Grunty zanieczyszczane są między innymi przez:

gazy i pyły emitowane przez zakłady przemysłowe, np. cementownie, elektrownie, huty,

odpady przemysłowe i komunalne przedostające się do gruntu w stanie ciekłym i stałym,

substancje stosowane w rolnictwie, np. środki ochrony roślin, nawozy sztuczne,

emisję środków transportu.

Skutkami zanieczyszczeń gleb są zmiany składu i stanu gleb pod względem fizycznym, chemicznym i biologicznym prowadzące między innymi do zakłócenia przebiegu wegetacji roślin oraz do degradacji struktury gleby. Następstwem tego jest obniżenie urodzajności gleby a tym samym zmniejszenia plonów, jakości żywności i paszy dla zwierząt.

Zanieczyszczenia powietrza

Zanieczyszczenia powietrza należą do głównych przyczyn zagrożeń środowiska w ujęciu globalnym. Są one spowodowane wszystkimi substancjami, które są niebezpieczne i szkodliwe dla zdrowia. Do najczęściej i najbardziej zanieczyszczających powietrze substancji należą dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, pyły oraz tlenki azotu.

Zanieczyszczenia te są niebezpieczne, ponieważ są one wchłaniane przez nas w trakcie oddychania przyczyniając się do spadku jakości naszego samopoczucia i zdrowia. Zanieczyszczenia powietrza prowadzą również do skażenia wody i gleby oraz korozji metali i materiałów budowlanych. Wpływają też niekorzystnie na świat roślin zaburzając ich naturalne procesy.

Zanieczyszczenia wód, gleb i powietrza obniżają poziom naszego życia, zagrażają naszemu zdrowiu i życiu. W trosce o czyste otoczenie warto zwracać uwagę na codzienne czynności, jakie wykonujemy zastanawiając się czy robimy wszystko co możemy, by żyło się nam przyjemnie i czysto. Szanujmy Ziemię i siebie samych.

Przeprowadzenie rekultywacji jest czynnością, która wymaga zastosowania się do norm regulowanych prawnie. Co to jet rekultywacja terenu i jak przeprowadzić rekultywację terenu zgodnie z prawem? O tym poniżej.

Czym jest rekultywacja?

Aktem prawnym dotyczącym rekultywacji jest ustawa z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W myśl art. 4 pkt.18 wyżej wymienionej ustawy rekultywacja oznacza nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym lub zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez:

  • właściwe ukształtowanie rzeźby terenu,

  • poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych,

  • uregulowanie stosunków wodnych,

  • odtworzenie gleb,

  • umocnienie skarp,

  • odbudowanie/zbudowanie niezbędnych dróg.

Rekultywacja terenu z kolei to przywrócenie bądź nadanie gruntom nowych wartości użytkowych. W obrębie rekultywacji terenu przeprowadza się czynności mające na celu poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, odpowiednie ukształtowanie rzeźby terenu, odtworzenie gleby metodami biologicznymi lub technicznymi, uregulowanie stosunków wodnych.

Rodzaje rekultywacji

Zdegradowanym i zdewastowanym gruntom można przywrócić wartości użytkowe i przyrodnicze na kilka sposobów. Ze względu na to wyróżnia się rekultywację:

biologiczną – podczas prac dokonywane jest ukształtowanie biologicznie czynnej powierzchni i szaty roślinnej,

chemiczną – ten rodzaj rekultywacji polega na oczyszczeniu gruntu, poprawie odczynu środowiska, odtworzeniu lub poprawie żyzności gleby,

techniczną – obejmuje prace nad ukształtowaniem gruntu.

Jak przeprowadzić rekultywację terenu zgodnie z prawem?

Zgodnie z obowiązującym prawem przed przeprowadzeniem rekultywacji wymagane jest wystąpienie do starosty danego regionu o wydanie decyzji w sprawie rekultywacji i zagospodarowania. Decyzja ta określa między innymi:

  • stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów ustalony na podstawie opinii,

  • osobę zobowiązaną do rekultywacji gruntów,

  • termin oraz kierunek wykonania rekultywacji gruntów,

  • uznanie rekultywacji gruntów za czynność zakończoną.

Zagospodarowanie odpadów

Prace rekultywacyjne zdegradowanych terenów wiążą się z wytworzeniem odpadów. Należą do nich między innymi odpady budowlane pochodzące z rozbiórki obiektów znajdujących się na rekultywowanym obszarze, szlam z zanieczyszczonych zbiorników czy odpady zanieczyszczonej ziemi. Zgodnie z obowiązującym prawem kwestie wytwarzania odpadów reguluje art. 180a ustawy z 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z ustawą podmiot prowadzący prace likwidacyjno-rekultywacyjne jest wytwórcą odpadów. Ustawa o odpadach z 14 grudnia 2012 roku informuje z kolei, że wytwórca odpadów zobowiązany jest do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami.

Obowiązkiem wytwórcy odpadów jest prowadzenie na bieżąco jakościowej i ilościowej ewidencji odpadów w karcie ewidencji odpadów oraz karty przekazania odpadów. Wytwórca odpadów zobowiązany jest również do sporządzania rocznych sprawozdań o wytwarzanych odpadach oraz o gospodarowaniu nimi. Sprawozdania te należy przekazać Marszałkowi Województwa do 15 marca za ubiegły rok kalendarzowy.

Wytwórca odpadów może zlecić to zadanie innym podmiotom świadczącym usługi w zakresie rekultywacji terenu. Zgodnie z art.3 pkt 33 ustawy o odpadach podmiot świadczący te usługi będzie wytwórcą odpadów, wobec czego to on przejmuje odpowiedzialność za ich prawidłowe zagospodarowanie.

Zadanie to może zostać powierzone firmie Geotrans S.A., która działa na rzecz zrównoważonego rozwoju i postępu technologicznego oraz zajmuje się przetwarzaniem odpadów. W ofercie Geotrans S.A. znajduje się między innymi rekultywacja terenu a wraz z nią projektowanie i zapewnianie obsługi formalno-prawnej.